Hoe de circulaire economie de nieuwe norm aan het worden is

11 oktober 2019

‘Circulaire businessmodellen bewijzen zich inmiddels in de praktijk’, aldus Jan-Willem van den Beukel, expert op het gebied van de circulaire economie bij PwC. Samen met Jan Willem Velthuijsen, hoofdeconoom bij het advies- en accountantsbureau, maakte hij een studie over de circulaire economie waarin niet alleen de noodzaak aan bod komt. Velthuijsen: ‘Onze studie beschrijft tien strategieën met voorbeelden waarmee bedrijven aan de slag kunnen.’

‘Onze economie zo organiseren dat die is afgestemd op de productiviteit van natuurlijke systemen’, dat is de essentie van circulariteit in de woorden van Jan-Willem van den Beukel. ‘Het kan, dat blijkt inmiddels uit allerlei praktijkvoorbeelden. En dat het moet, is ook heel duidelijk.’

Tien strategieën voor circulariteit
Jan Willem Velthuijsen verwijst naar een figuur uit hun economische studie The road to circularity: why a circular economy is becoming the new normal. ‘De matrix toont tien strategieën die door bedrijven worden toepast om circulariteit te omarmen. Het is een startpunt voor een discussie in elke organisatie over hoe circulariteit handen en voeten kan krijgen. Het beantwoordt wat bedrijven zich afvragen: wat kunnen wij concreet doen in onze context? Dat figuur laat zien dat er allerlei manieren zijn om een lineair systeem circulair te maken.’

Tien casestudies
Ter inspiratie worden de tien strategieën in de PwC-studie toegelicht met voorbeelden van bedrijven die ze toepassen. Encory bijvoorbeeld, een joint venture van BMW en recyclingbedrijf Alba dat de logistiek, verwerking en marketing van gebruikte auto-onderdelen stroomlijnt. Van den Beukel: ‘Dit is een voorbeeld van remanufacturing. Een belangrijke strategie, want als producten aan het einde zijn van de eerste levenscyclus wil je zoveel mogelijk van de ingebouwde waarde behouden. De meeste waarde vind je in producten zoals auto-onderdelen die een gemiddelde levensduur hebben en relatief complex zijn. Wanneer je die waarde opnieuw weet in te zetten, is daar veel voordeel te behalen, zowel voor het milieu als voor de bedrijven erachter.’ Een ander voordeel is dat bedrijven met een circulair businessmodel vanzelfsprekend minder gevoelig zijn voor prijsstijgingen van grondstoffen en voor de druk van regelgeving.’

Circulariteit is noodzakelijk
Dat het sluiten van de kringloop in het economische systeem noodzakelijk is, wordt onderbouwd in het eerste deel van de studie. Van den Beukel verwijst naar een figuur met de negen stabiliteitsgrenzen van de aarde. ‘Mensen zijn geneigd om gecompartimenteerd over duurzaamheid te denken in plaats van op systeemniveau. Maar de plasticsoep in de oceaan, klimaatverandering en de afname van biodiversiteit zijn samenhangende gevolgen van een lineair economisch systeem. We zien inmiddels ook oplossingen die op systeemniveau bijdragen. Neem de nieuwe plasticeconomie op basis van gerecycled en biologisch afbreekbare plastic: die verbruikt minder energie dus er is minder CO2-uitstoot, het zorgt voor minder vervuiling van de oceaan en van de voedselketen.’

Economische en culturele druk
Velthuijsen: ‘De toenemende milieuschade en schaarste van grondstoffen in het lineaire systeem hebben economische gevolgen. Europa is het enige continent dat vrijwel alle grondstoffen moet invoeren. Dat alleen is al een belangrijke aanjager om het systeem circulair te maken. Onze milieuregelgeving is veel dwingender dan in andere delen van de wereld en we zijn serieus bezig met klimaatplannen. Bedrijven moeten binnen die striktere grenzen zien te opereren. Daarbij is er een generatie kinderen op de middelbare school die ons vraagt om fatsoenlijk met het milieu om te gaan. De sociaal-culturele druk om het onderwerp op te pakken is groot en groeit.’

Hoopgevende constateringen
De noodzaak van verandering gaat gepaard met hoopgevende constateringen, ziet Van den Beukel: ‘In een uur bereikt evenveel zonne-energie de aarde als we in een jaar aan energie consumeren. Bij verantwoord gebruik produceert de natuur genoeg biomassa - voedsel en materialen - om ook een groeiende wereldbevolking in haar behoeftes te voorzien. En zelfs per definitie eindigen materialen als metalen en mineralen kunnen dankzij slimme inzet en hergebruik steeds weer als “nieuwe” grondstoffen voor de industrie dienen. Kortom: een circulaire economie is mogelijk als we de ontwerpfouten in onze lineaire economie repareren.’