Leren van ernstige arbeidsongevallen

25 juni 2019

Ongevallen met de bewegende delen van machines blijven een aanzienlijk deel uitmaken van de ernstige arbeidsongevallen in Nederland. Onderzoek van RIVM laat zien dat de oorzaken van deze ongevallen divers zijn, maar vaak al langere tijd zichtbaar of waarneembaar.

Verbeteringen vragen om een samenspel van een goed machineontwerp en een veilige manier van werken met deze machines. Hiervoor is het belangrijk dat het bedrijf inzicht heeft in de werkpraktijk, in de mogelijk risicovolle situaties en risicovolle werkwijzen op de werkvloer. Veiligheidsverbeteringen die zijn afgestemd op de werkwijzen en op de machines van een specifieke sector lijken hierbij het meest kansrijk.

Afschermen

Om deze ongevallen te voorkomen is het essentieel om de bewegende delen zo veel mogelijk af te schermen. Een aanpak bij de bron en de inzet van afscherming verdienen daarbij de voorkeur. Als u dit leest denkt u waarschijnlijk aan de machines in uw werkplaats. Hetzelfde verhaal geldt echter ook voor machines die u ontwerpt en bouwt voor uw klanten zoals een hydraulische kipper of een hydraulische oprijramp of als u een laadkraan of laadklep voor een klant inkoopt en gaat monteren.

Risico-inventarisatie

Waar voor uw werkplaats de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) van toepassing is, is voor de machines die u ontwerpt en bouwt de machinerichtlijn en CE markering waarin o.a. een risico-inventarisatie is opgenomen van toepassing. Ook een regelmatige inspectie van de staat van de machine is een aspect hiervan. Waar in kader van de RI&E de elektrische apparatuur jaarlijks gecontroleerd dient te worden en bijvoorbeeld de hefbrug en/of kraanbaan dient in het kader van de machinerichtlijn en de Arbowetgeving ook de laadklep en laadkraan jaarlijks geïnspecteerd te worden.

Lessen voor de praktijk

Op basis van de analyses van onderzochte arbeidsongevallen in werkplaatsen is een aantal concrete lessen voor de praktijk geformuleerd. De lessen hebben de vorm van aanbevelingen aan bedrijven en professionals, om ze te helpen de mogelijke gevaren van bewegende delen van machines zo goed mogelijk te beheersen.

  1. Controleer regelmatig of de afscherming van bewegende delen nog deugdelijk en effectief is.
  2. Wees specifiek bij het inventariseren en evalueren van risico’s op papier in de RI&E en in de praktijk tijdens het werk.
  3. Zorg voor goede en specifieke werkinstructies.
  4. Let op specifieke gedragingen die regelmatig tot ongevallen leiden.

De bovenstaande lessen kunnen ook gebruikt worden als u machines ontwerpt en bouwt voor uw klanten. Let er dan wel op dat niet alleen de risico’s bij het gebruik van de machine worden geïnventariseerd en waar nodig worden vermindert (via CE markering) maar ook de risico’s bij de bouw voor de werknemers worden bekeken en waar nodig gereduceerd via de RI&E.

Keurmerken

RAI Vereniging heeft voor van het veilig gebruik van machines toegesneden keurmerken ontwikkeld. Door uw klanten een jaarlijkse inspectie van hefbrug (HBK), laadklep (LPK), laadkraan (ALK), Portaalkraan, haakarmsysteem, kettingsysteem (LLS) of een door uzelf ontwikkelde machine aan te bieden zorgt u dat de klant met een veilige machine kan blijven werken.

Achtergrondinformatie

Het RIVM-onderzoeksrapport, met sprekende praktijkvoorbeelden van dingen die in de praktijk ook fout gingen, en meer achtergrondinformatie vindt u hier.