Kamerdebat autobelastingen brengt weinig nieuws

15 februari 2019

Het centrale onderwerp van het eerste Kamerdebat over autogerelateerde belastingen in drie jaar was afgelopen woensdag de fiscale stimulering van elektrische auto’s, en dan vooral de kosten van de maatregelen in het ontwerp-Klimaatakkoord. Dat was weliswaar geen agendapunt, maar meer dan het halve debat ging daar wel over.

Onderwerpen die wél op agenda stonden waren de stijging van de BPM, parallelimport, WLTP en de LNG-accijnsteruggaaf. Die onderwerpen bleven helaas wat onderbelicht.

Staatssecretaris Snel van Financiën trekt een besluit over de WLTP en BPM niet naar voren, maar blijft wachten op meer data uit het derde deel van het TNO onderzoek, dat in mei wordt opgeleverd. Kanttekeningen van PVV, VVD en CDA over de duidelijke appels-met-perenvergelijking pareerde Snel dus, zoals hij eerder al deed bij de beantwoording van Kamervragen.

RAI Vereniging vindt dat onacceptabel. De staatssecretaris moet de gedane toezegging over 'budgetneutraliteit' (dus de autokoper gaat niet nog meer betalen) gewoon nakomen. Vorige week stuurden wij hierover ook in 'motorblok'-verband een indringende brief.

De fiks gestegen BPM, waar VVD en PVV felle kritiek op uitten, zou volgens Snel simpelweg het gevolg zijn van andere voorkeuren van consumenten en zwaardere auto’s. Parallelimport gaat Snel wél op korte termijn serieus aanpakken; hij komt met een andere (taxatie)procedure bij de RDW/belastingdienst die bonafide importeurs een voordeel (‘premium lane’) geeft ten opzichte van anderen.

Veel kritiek was er in het debat op de hoeveelheid belastinggeld die in het verleden is gegaan naar fiscaal stimuleren van elektrisch rijden, wat in de toekomst opnieuw dreigt te gebeuren. De uitdrukking ‘linkse ezel die zich aan dezelfde steen stoot’ werd in dit verband opgevoerd. De woorden doelmatig en doeltreffend als ijkpunten van beleid kwamen regelmatig voorbij.

De PvdA bleef benadrukken dat de wijze waarop Snel de belastingderving heeft berekend niet juist was, omdat automobilisten hun keuze laten afhangen van de maandlasten en het weinig logisch is dat iemand onder gunstige fiscale voorwaarden een elektrische auto van een ton rijdt ook een brandstofauto zou hebben gekozen van een ton.

Het verzoek van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt om in de resterende periode van Autobrief II door de rekenkamer te laten monitoren om te voorkomen dat het wéér uit de hand loopt op basis van verkeerde voorspellingen legde Snel naast zich neer, net als de kritiek van Omtzigt op het rekenmodel CarbonTax. Dat model zou inmiddels zijn aangepast en gevalideerd en daarmee geschikt voor Autobrief III en andere doorrekeningen.

Snel erkende wel dat de huidige fiscale stimulering van zo’n 1700 euro per vermeden ton CO2 fors is, en hij begrijpt de zorgen over de verhouding investering/opbrengst, maar het past volgens hem wel bij de transitieambities van het kabinet. Bovendien zijn er meer redenen dan alleen CO2-reductie om hieraan geld te besteden, zoals betere luchtkwaliteit, het beperken van geluidsoverlast en kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven.

Veel aandacht was er in dit debat ook voor de betaalbaarheid van de auto voor iedereen. Vanuit SP was er grote zorg over de verpleegster, de timmerman en de leraar, die via hogere accijnzen ‘zouden moeten gaan meebetalen aan de auto’s van de rijken’.

De VVD benadrukte dat het ontwerpakkoord nog niet in beton is gegoten dus ook de 6000 euro aanschafsubsidie niet, en zij wilde graag weten waarom alternatieven die ook goed kunnen bijdragen aan stevige CO2-reductie niet serieus (meer) worden genomen. Kamerlid Helma Lodders (VVD) noemde in dat verband de LNG-accijnsteruggaafregeling, maar ook de ontwikkeling van biobrandstoffen en tendering zoals onze zuiderburen doen.

Een andere zorg, die eigenlijk alleen door GroenLinks werd geuit is de grondslag-erosie bij massaal elektrisch rijden; deze partij ziet rekeningrijden als enige oplossing hiervoor, en deze keer was hiertegen eigenlijk geen weerstand van de andere Kamerleden. Wat sarcastisch merkte Eppo Bruins van de ChristenUnie op dat PHEV’s destijds wel heel veel kostten, maar dat ze uiteindelijk toch nog behoorlijk wat accijnzen in het laatje hebben gebracht. Hij sprak over ‘sjoemelstekker in plaats van een sjoemeldiesel’.

Het hardnekkige probleem met parallelimport stond voor dit debat op de agenda en kreeg ook de nodige aandacht. Snel benadrukte dat parallelimport op zichzelf niet bezwaarlijk is en een logisch gevolg van een Europese open markt. Hij erkende dat het inmiddels met zo’n 200.000 auto’s wel uit de hand loopt. Afgaande op de cijfers is het bovendien wel erg opmerkelijk hoeveel auto’s met schade Nederlanders nodig zouden hebben; een weinig geloofwaardig scenario, zeker wanneer blijkt dat alle schades opgeteld bij de prijs van de auto soms op een hoger bedrag uitkomt dan de nieuwprijs. Een nieuwe procedure rond taxatie moet hieraan een halt toeroepen. Een halfjaar nadat de nieuwe procedure is ingevoerd komt er, op aandringen van Omtzigt, een evaluatie.

Over dit punt zijn wij wel zeer te spreken, RAI Vereniging is inmiddels ook toegetreden tot een RDW-werkgroep die dit hiernaar gaat kijken.

Snel verwacht overigens niet veel extra Duitse diesels die in dat land de stad vaak niet meer in mogen. Hij gaat dit wel samen met IenW monitoren. De misgelopen btw bij parallelimport was een nieuw element in de discussie, maar Snel zag hierin geen extra aansporing.

Tot slot kwam ook de youngtimerregeling aan de orde. Kamerlid Steven van Weyenberg (D66) wil dat deze verruimd wordt, zodat 5 jaar oude EV’s daarin opgenomen kunnen worden en Snel heeft toegezegd de mogelijkheden hiertoe te gaan onderzoeken. In deze regeling mogen ondernemers auto's van ouder dan 15 jaar bijtellen tegen 35 procent van de dagwaarde. Nadeel van de regeling is wel dat na de initiële leasefase de auto dus opnieuw zakelijk wordt ingezet, terwijl de Kamer juist wil dat de auto ook door particulieren gereden gaat worden.

Voor de liefhebbers met geduld is het hele debat hier terug te zien.

De debatdeelnemers druppelen de Thorbeckezaal binnen. Links onderin de foto, rechts in het rijtje van drie, onze public affairs-adviseur Miranda Maasman en auteur van bovenstaand verslag.